Cải cách hành chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt nhằm xây dựng nền hành chính dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu lực và hiệu quả. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, yêu cầu đặt ra đối với công tác này không chỉ dừng lại ở việc rà soát, đơn giản hóa thủ tục, mà còn phải gắn chặt với ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa quy trình xử lý công việc để nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Thực tiễn cho thấy, trong nhiều năm qua, công tác cải cách thủ tục hành chính đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Hệ thống thủ tục hành chính từng bước được công khai, minh bạch; cơ chế một cửa, một cửa liên thông tiếp tục được củng cố. Việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ có nhiều chuyển biến rõ rệt; ý thức trách nhiệm và thái độ phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngày càng được nâng lên.
Điểm phục vụ Hành chính công xã Thường Tín
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn những hạn chế cần tiếp tục khắc phục. Một số quy trình giải quyết công việc còn qua nhiều khâu trung gian; việc phối hợp giữa các bộ phận có lúc chưa thật nhịp nhàng. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến ở một số lĩnh vực chưa cao; khả năng khai thác, tái sử dụng dữ liệu số trong giải quyết thủ tục hành chính chưa đồng đều. Đặc biệt, một bộ phận người dân vẫn giữ thói quen làm việc truyền thống, còn e ngại khi tiếp cận các phương thức thực hiện thủ tục trên môi trường số.
Chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu trong cải cách thủ tục hành chính
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số không chỉ là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để nâng cao chất lượng cải cách hành chính. Nếu như trước đây, cải cách chủ yếu tập trung vào sửa đổi quy định, rút ngắn thời gian hay cắt giảm thành phần hồ sơ, thì hiện nay cần tiến thêm một bước là tổ chức lại quy trình trên nền tảng số. Điều đó có nghĩa là cùng với việc đơn giản hóa thủ tục, các cơ quan cần đẩy mạnh số hóa hồ sơ, cập nhật dữ liệu đầy đủ và liên thông thông tin. Việc này giúp giảm tình trạng người dân phải kê khai lại nội dung đã có trong hệ thống, hạn chế tiếp xúc trực tiếp không cần thiết, đồng thời tăng cường giám sát tiến độ xử lý hồ sơ một cách công khai, minh bạch.
Lợi ích của chuyển đổi số đối với người dân và doanh nghiệp
Chuyển đổi số gắn với cải cách thủ tục hành chính trước hết mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân và doanh nghiệp. Khi thủ tục được cung cấp trên môi trường điện tử, người dân có thể chủ động tìm hiểu quy trình, thành phần hồ sơ, thời hạn giải quyết, lệ phí và tình trạng xử lý mà không phải đi lại nhiều lần. Việc nộp hồ sơ trực tuyến, nhận kết quả điện tử hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm áp lực cho bộ phận tiếp nhận trực tiếp. Đối với doanh nghiệp, việc đơn giản hóa thủ tục gắn với công nghệ số sẽ góp phần giảm chi phí tuân thủ, nâng cao tính minh bạch và tạo niềm tin vững chắc trong môi trường đầu tư, kinh doanh.
Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước thông qua số hóa quy trình
Đối với cơ quan nhà nước, chuyển đổi số tạo điều kiện để đổi mới phương thức chỉ đạo, điều hành và nâng cao trách nhiệm thực thi công vụ. Khi toàn bộ quá trình tiếp nhận, luân chuyển và xử lý hồ sơ được theo dõi trên hệ thống điện tử, từng khâu công việc sẽ rõ người, rõ việc, rõ thời gian hoàn thành. Đây là cơ sở quan trọng để tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, khắc phục tình trạng chậm trễ, đùn đẩy trách nhiệm, đồng thời nâng cao chất lượng giám sát. Cùng với đó, dữ liệu hình thành trong quá trình giải quyết thủ tục là nguồn thông tin quý giá phục vụ công tác quản lý, phân tích xu hướng và nhận diện vướng mắc để có giải pháp điều chỉnh kịp thời.
Những yêu cầu đặt ra trong tổ chức thực hiện
Tuy nhiên, để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực thúc đẩy cải cách hành chính, cần tránh tư tưởng làm theo phong trào, hình thức. Mục tiêu của chuyển đổi số không phải là đưa thật nhiều thủ tục lên mạng một cách máy móc, cơ học, mà quan trọng hơn là phải giúp quy trình đơn giản hơn, nhanh hơn và thuận lợi hơn cho người dân. Vì vậy, các cơ quan cần rà soát kỹ từng thủ tục, xác định những khâu còn chồng chéo để điều chỉnh ngay từ quy trình nội bộ. Chỉ khi quy trình được chuẩn hóa, dữ liệu được cập nhật đầy đủ và trách nhiệm được phân định rõ ràng thì việc số hóa mới phát huy hiệu quả thực chất.
Giải pháp đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với cải cách thủ tục hành chính
Một trong những yếu tố quyết định thành công là vai trò của người đứng đầu. Thực tế cho thấy, nơi nào người đứng đầu quan tâm chỉ đạo quyết liệt, thường xuyên kiểm tra, giao chỉ tiêu cụ thể và gắn kết quả cải cách với đánh giá hoàn thành nhiệm vụ thì nơi đó có chuyển biến rõ nét. Ngược lại, nếu thiếu sự quyết liệt trong lãnh đạo, việc triển khai dễ rơi vào tình trạng thiếu đồng bộ, hình thức. Do đó, lãnh đạo các cơ quan cần xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, phải trực tiếp chỉ đạo và không được "khoán trắng" cho bộ phận chuyên môn.
Bên cạnh đó, cần đặc biệt quan tâm đến chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Chuyển đổi số làm thay đổi phương thức làm việc, đòi hỏi người thực thi không chỉ nắm vững chuyên môn mà còn phải có kỹ năng số và tinh thần sẵn sàng đổi mới. Cần tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, hướng dẫn sử dụng hệ thống, đồng thời chú trọng xây dựng tác phong làm việc chuyên nghiệp, tận tình hỗ trợ người dân. Dù quy trình có hiện đại đến đâu, nếu khâu tổ chức thực hiện thiếu linh hoạt và trách nhiệm thì hiệu quả phục vụ cũng khó đạt như mong muốn.
Ngoài ra, công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến cần được triển khai thường xuyên, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Thực tế, vẫn còn nhiều người dân, nhất là người cao tuổi, gặp khó khăn khi thao tác trực tuyến. Vì vậy, cùng với việc đầu tư hạ tầng, cần phát huy vai trò của bộ phận một cửa, tổ chuyển đổi số cộng đồng, đoàn thanh niên và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc hỗ trợ người dân. Đây vừa là giải pháp trước mắt, vừa góp phần hình thành thói quen sử dụng dịch vụ công trực tuyến bền vững trong xã hội.
Từ yêu cầu thực tiễn, có thể thấy chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ cho nhau. Cải cách hành chính là nền tảng để chuyển đổi số đi vào chiều sâu, còn chuyển đổi số là công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả của cải cách. Hai nhiệm vụ này nếu được triển khai đồng bộ, quyết liệt và thực chất sẽ góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, công khai, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.
Trong thời gian tới, các cơ quan, đơn vị cần tiếp tục xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên. Cần tập trung rà soát, chuẩn hóa quy trình nội bộ; đẩy mạnh số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục; khai thác hiệu quả dữ liệu số; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và tăng cường kiểm tra công vụ. Chỉ khi chuyển đổi số thực sự gắn với nâng cao chất lượng phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân và tổ chức làm thước đo, công tác cải cách hành chính mới đạt được mục tiêu đề ra, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.