"Hạ tầng số lõi" định hình quản trị đô thị hiện đại
Điểm nhấn xuyên suốt của Đề án là xây dựng nền tảng quản lý kết nối và điều phối dữ liệu IoT dùng chung cấp Thành phố, bảo đảm đồng bộ, liên thông với nền tảng điều phối dữ liệu Hà Nội (HDOP), Trung tâm điều hành thông minh (IOC) và kho dữ liệu dùng chung cùng các hệ thống số hiện có. Đây được xem là "hạ tầng số lõi" giúp Hà Nội chuyển mạnh từ phương thức quản lý truyền thống sang mô hình điều hành dựa trên dữ liệu thời gian thực.
Theo Đề án, 100% hệ thống ứng dụng internet vạn vật (IoT) đầu tư mới từ ngân sách Thành phố hoặc sử dụng dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước phải tuân thủ thống nhất về kiến trúc, tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế tích hợp và quy định dữ liệu dùng chung. Đồng thời, toàn bộ dữ liệu IoT thuộc phạm vi Đề án sẽ được gắn định danh, mô tả siêu dữ liệu (metadata) và quản lý theo danh mục dùng chung, từng bước chuẩn hóa theo từ điển dữ liệu phục vụ quản trị số.
Kiến trúc tổng quan về Ứng dụng Internet vạn vật (IoT) thành phố Hà Nội
5 nhóm ứng dụng IoT trọng điểm
Đề án xác định rõ mục tiêu triển khai tối thiểu 5 nhóm ứng dụng IoT trọng điểm có tác động trực tiếp đến công tác quản lý, điều hành và phục vụ người dân. Các lĩnh vực ưu tiên gồm:
- An ninh trật tự và giao thông.
- Môi trường, ngập úng, đê điều và thiên tai.
- Y tế và cấp cứu ngoại viện.
- Năng lượng, điện lực và hạ tầng kỹ thuật.
- Nông nghiệp, môi trường và giám sát hiện trường.
Thông qua hệ thống cảm biến, nền tảng kết nối và xử lý dữ liệu thời gian thực, Hà Nội hướng tới hình thành các dashboard điều hành, cảnh báo và dự báo phục vụ lãnh đạo Thành phố, các sở, ngành và địa phương. Đây cũng sẽ là nền tảng dữ liệu đầu vào quan trọng cho việc phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI), mô phỏng số và bản sao số đô thị trong tương lai.
Lộ trình triển khai bài bản, đồng bộ
Đề án xây dựng lộ trình triển khai theo từng giai đoạn rõ ràng nhằm bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và hiệu quả:
Giai đoạn 2026-2027: Tập trung hoàn thiện nền tảng thể chế, kiến trúc tổng thể, rà soát hiện trạng và triển khai thí điểm. Trọng tâm là 5 nhóm nhiệm vụ cốt lõi: ban hành khung kiến trúc, bộ tiêu chí kỹ thuật, quy chế quản lý; xây dựng/nâng cấp nền tảng dùng chung; rà soát, lập bản đồ số đánh giá mức độ sẵn sàng; triển khai thí điểm các dự án ưu tiên; hình thành các bộ dữ liệu và dashboard điều hành bước đầu.
Giai đoạn 2028-2030: Là thời kỳ mở rộng và chuẩn hóa sâu. Thành phố sẽ mở rộng kết nối các hệ thống, địa bàn sau thí điểm; chuẩn hóa dữ liệu, định danh; tăng cường tích hợp với IOC, HDOP và các nền tảng số khác.
Định hướng sau năm 2030: Tiếp tục mở rộng ứng dụng IoT trên quy mô toàn Thành phố theo hướng toàn diện hơn. Mục tiêu là tăng mạnh tỷ lệ thu thập dữ liệu tự động, kết nối sâu với cơ sở dữ liệu chuyên ngành, quốc gia để phát triển đô thị thông minh.
Đề cao nguyên tắc "6 rõ" và ưu tiên nền tảng dùng chung
Đối tượng triển khai Đề án bao phủ rộng khắp, từ các sở, ban, ngành, UBND cấp xã/phường, đơn vị sự nghiệp, đến doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức liên quan. Để bảo đảm hiệu quả, Thành phố yêu cầu người đứng đầu các cơ quan trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm theo nguyên tắc "6 rõ": rõ việc, rõ đơn vị chủ trì, rõ đơn vị phối hợp, rõ thời hạn, rõ sản phẩm đầu ra và rõ trách nhiệm.
Đề án nhấn mạnh quan điểm ưu tiên đầu tư vào nền tảng và dữ liệu dùng chung, giải quyết các bài toán lớn có khả năng tạo hiệu quả lan tỏa, thay vì đầu tư dàn trải hoặc khép kín theo từng ngành. Song song với đó, Thành phố sẽ rà soát, kiện toàn bộ máy; phân công rõ đầu mối vận hành, dữ liệu, kỹ thuật và an toàn thông tin.
Đặc biệt, mọi hệ thống trong phạm vi Đề án phải được thiết kế bảo đảm an toàn, an ninh thông tin ngay từ đầu. Toàn bộ thiết bị, tài khoản, kho dữ liệu đều phải được kiểm soát, phân quyền, lưu vết và giám sát thường xuyên.
Bên cạnh vai trò quản lý nhà nước, Hà Nội cũng khuyến khích các doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học và chuyên gia tham gia xây dựng giải pháp, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực.
Việc ban hành Đề án tổng thể ứng dụng IoT không chỉ tạo nền tảng cho quản trị đô thị hiện đại mà còn thể hiện quyết tâm của Hà Nội trong việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số đồng bộ, lấy dữ liệu thời gian thực làm trung tâm để nâng cao hiệu quả điều hành, phục vụ người dân và thúc đẩy phát triển đô thị thông minh trong kỷ nguyên mới.